پيشگيري از اعتياد

 
پيشگيري از اعتياد
نویسنده : باد صبا - ساعت ۸:٥۱ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱ دی ،۱۳۸۱
 
مقاله :پيشگيري از اعتياد
منبع : كناب روانشناسي اعتياد تاليف آقاي صادق كريم پور


اين مقاله براي كليه كسا ني است كه مي خواهند در زمينه پيشگيري از اعتياد از امروز براي خود برنامه ريزي نمايند،بدون شك آشنا شدن با عللي كه مي تواند سبب اعتياد شود ،قادر است به فرد كمك كند كه به زندگي خود با نگاهي دقيق تر نگاه كند و چه بسا تغييراتي را ايجاد كند كه در اين گرداب شوم قرار نگيرد.پيشگيري از اعتياد تنها با برنامه مناسب و با افزايش علم و دانش در نحوه زندگي كردن مي تواند تحقق يابد .مقاله رير بر گرفته شده از كناب روانشناسي اعتياد تاليف آقاي صادق كريم پور مي باشد.
۱-علل نوعي:
چرا تنها انسان از ميان انواع مختلف جانداران به مصرف مواد معتاد مي شود؟‌اين سوالي است كه كمتر مورد توجه قرار مي گيرد. همانطور كه در تاريخ اعتياد مشهور است،بشر در ابتدا با اعتياد آشنايي نداشت. اكثر مواد مخدر طبيعتاً داراي بوي زننده اي هستندو به علت داشتن مواد سمي داراي طعم نامطلوب و تلخ مي باشند،‌وقتي در شرايط معمولي در اختيار موجودات زنده قرار مي گيرند،‌به علت زيانهاي جسمي،‌آن موجودات طبيعتاً از خوردن مواد مخدر پرهيز مي كنند. ولي بشر كنجكاو، آزمايشگر،‌جسور و مبتكر با بي احتياطي به استعمال آن پرداخته و با نيروي اراده خود استعمال دشوار آن را تحمل
ميكند (معتادين در اثر مصرف مداوم مواد مخدر متوجه طعم و بوي ناراحت كننده وغير طبيعي آنها نمي شوند) بدين ترتيب يكي ديگر از موارد منفي اثرات اراده و شعور در تغييرات روش زيستي و فاصله گرفتن از طبيعت متوجه انسانها مي گردد. عدم شعور و اراده و وجود غرايز حيواني براي حفظ صيانت ذات مانع از آلودگي حيوانات به موادمخدر مي گردد. اگر جانوري معتاد به يكي از موادمخدر شود بدون شك اين عمل ناشي از خواسته و شعور انسان است و اراده بشري در ايجادچنين اعتيادي دخالت دارد.
۲-علل نژاد ي
خطر آلوده شدن به مواد روانگردان در نزد تمام نژادهاي بشر يكسان نيست. بنا به تفاوتهايي كه نژادهاي مختلف در فرم جسماني، وزن، اندازه هاي بدني و ميزان قدرت و مقاومتي كه در برابر عوامل محيطي دارند،‌گروهي از آنها براي قبول اعتياد مستعدتر مي باشند. معمولاً‌سفيد پوستان كه داراي حساسيت بيشتري هستند بيش از سياه پوستان به الكل و پاره اي از مواد مخدر معتاد مي شوند.
۲-علل ارثی
وراثت علل ديگري است كه گاهي استعداد روي آوردن به مواد مخدر را از قبل در انسان بوجود مي آورد. والدين معتاد داراي فرزنداني مي شوند كه اغلب علايم اعتياد در آنها قابل تشخيص است.
۴-عامل جنسیت
نوزدان دختر نسبت به پسران آمار مرگ و مير كمتري داشته و اكثريت مراجعه كنندگان مراكز و آسايشگاههاي رواني را مردان تشكيل مي دهند. وجود چنين ضعفهايي در مردان و حساسيتشان در مقابل مشكلات و عدم سكون و آرامش آنها در مقايسه با صبر و تحمل كه در زنان است جنس مذكر را براي قبول اعتياد به مواد مخدر مستعدتر مي سازد.
۵-تفاوت فرم و شكل بدني
در جوامع عقب مانده،‌كساني كه داراي نواقص بدني مي باشند گاهي به علت برخورد با ديگران ممكن است احساس بي اهميتي نمايند و اگر فرد از ساختار شخصيتي قوي برخوردار نباشد ،همين امر سبب مي شود فرد براي مقاومت در برابر بي مهري، ناهنجاري وگاهي تمسخر جامعه به اعتياد گرايش يابد تا راهي پيدا كند تا از فشارهاي رواني رهايي يابد. به همين علت همه انسانها نبايد با كساني كه داراي نواقص بدني مي باشند به ديده ضعف نگاه كنند،‌بلكه رفتارشان با آنان همچون ديگر افراد بايد باشد چرا كه آدمي بواسطه توانمندي مغزي از ديگر موجودات عالم مجزا مي شود و چه بسا انسانهايي كه داراي نواقص بدني بوده، اما به پيشرفتهاي قابل توجهي دست يافته اند كه نمونه هاي آنان فراوان است كه مي توان به معلولان موفق در صحنه هاي ورزشي و علمي و فرهنگي اشاره كرد.
۶-عامل خستگي
خستگيهاي ناشي از كارهاي سنگين و كوفتگيهايي كه معمولاً‌متعاقب ورزشهاي سنگين و مسابقات موجب ناراحتي مي گردند و خستگيهاي مداوم كه در اثر زندگي يكنواخت و كم تحرك صنعتي متوجه افراد مي شود مي توانند زمينه ساز ايحاد شرايط براي معتاد نمودن افراد شوند ،به همين خاطر يك برنامه ريزي دقيق زندگي كه سبب جلوگيري از خستگيهاي مفرط گردد ضروري است.
۷-عامل خواب
چنانچه اطلاع داريد خواب استراحتي است براي قسمتهاي مختلف بدن كه سبب مي شود قواي از دست رفته طي فعاليتهاي روزانه تمديد گردد. تغيير در مدت زمان خواب عوارضي را به دنبال دارد كه به كسالت و خستگي روز بعد منجر مي شود. خواب بيش از حد نيز به خستگي كوفتگي اعضاي بدن,‌تنبلي آنها و به وجود آمدن اختلالاتي در دستگاههاي مختلف بدن مي شود .خواب روزانه به هيچ وجه پاسخگوي نيازهاي بدن در مقابل بيداري شبانه نيست چون خواب روز شرايط و كيفيت مطلوب براي تجديد قواي بدن را ندارد و همين امر توليد ناراحتيهاي عصبي و جسمي مي كند. آمار موجودمبين آن است كه در بين كساني كه داراي شغلهاي شبانه هستند تعداد معتادين بيشتر است. برخي از افراد نيز گاهي مجبور مي شوند براي
بيدار ماندن از داروهايي استفاده كنند. انسان براي احتراز از ناراحتيهاي ناشي از خواب،‌به يك خواب متعادل كه مدت آن ۶ تا ۱۰ ساعت باشد نيازمند است.

۸-عامل کمبود جنسی

گاهي محروميت هاي جنسي در بين جوانان ممكن است آنان را به راههاي مختلفي بكشاند بعضي از افراد فعاليتهاي مثبتي را در پيش مي گيرند و جايگزين اين كمبود مي كنند و در عرصه هايي نيز موفق مي شوند نظير مطالعه ، كارهاي هنري و ورزشي و… و عده اي نيز به علت عدم برنامه ريزي در جايگزين نمودن يك فعاليت مفيد ممكن است به سمت مواد مخدر گرايش پيدا كنند و البته افراط درامور جنسي نيز سبب مي شود افراد به علت تحليل جسمي و ضعف قواي رواني به مواد مخدر گرايش پيدا كنند كه در نهايت با گذشت زمان مواد مخدر خود سبب ناتواني جنسي در فرد مي گردد.
۹-عامل حساسيتهاي رواني
گاهي افرادي كه از نظر روحي و عصبي حساس بوده و زود از محيط اطراف دچار زودرنجي مي شوند و بابدبيني به محيط مي نگرند نسبت به كساني كه داراي اين ديد نيستند بيشتر به سوي مواد مخدر پناه مي برند.افزايش روحيه خوشبيني و يا با ديدي مثبت به زندگي و مشكلات نگاه كردن مي تواند در پيشگيري از ابتلا افراد به مواد مخدر موثر باشد.
۱۰-تقليد
برخي پديده هاي اجتماعي به وسيله تقليد در جامعه رواج مي يابند. اهميت تقليد در پيروي از مد (كه هوس اجتماعي است) براي عموم بخوبي روشن است اعتيادات نيز به وسيله تقليد رواج بيشتري پيدا مي كنند. براي جوانان كه از نيروي تقليد بيشتري برخوردارند (تقليد وسيله اي براي هماهنگ سازي آنها) خطر آن وجود دارد كه خود را با فرد يا گروه معتاد همانند سازند.
۱۱-کنجکاوی
معتادان گاهي بدون هيچ گونه سوء نيت حالات نشئگي را براي دوستان خود توصيف مي كنند. اطلاعاتي را كه جوانان از رسانه هاي گروهي و بعضي منابع مانند كتابهايي كه در مورد مواد مخدر نوشته شده بدست مي آورند موجب مي شود تا تشويق گردند كه شخصاً آنچه را كه شنيده يا ديده و خوانده اند آزمايش كنند و بدين ترتيب امكانات آلودگي آنها فراهم مي گردد.

۱۲-خستگی ناشی از کار فکری

نويسندگان، هنرمندان و دانشمندان كه براي خلق آثار خود براي مدت زمان زيادي به تمركز فكري مي پردازند و يا در حالت جذبه فرو مي روند، مغز و اعصاب آنها دچار خستگي مي شود. بعضي از دانشمندان نيز وقتي براي مدتي طولاني در مورد مساله اي فكر مي كنند،‌ديگر نمي توانند فكر خود راكنترل كرده و به جاي ديگر معطوف دارند. اين گونه افراد براي قطع چنين جريان فكري به آرامبخشها روي مي آورند. در بعضي از كشورها براي اساتيد دانشگاهها و كارمنداني كه فقط به كارهاي فكري مشغولند مدت زماني را تعيين مي كنند تا هر سا ل چند ماهي به كارهاي بدني بپردازند و بدين ترتيب استراحتي به اعصاب و مغز خود داده تنوعي در زندگي ايجاد كنند.
۱۳-ندامتهای شدید
ندامت عاملي است براي افرادي كه داراي وجدان قوي هستند و در پيشامدها و درگيريها غالباً‌خود را مقصر مي دانند. چنين اشخاصي به خلاف ديگران از وسيله هاي دفاعي ديگر منجمله دليل تراشي كمتر استفاده كرده و دچار عذاب وجدان و تالمات حاصله از پشيمانيهاي شديد مي گردند،‌لذا براي ايجاد تعادل مجدد خود گاهي ندانسته و نسنجيده اقداماتي مي كنند كه منجر به اعتياد و استفاده از مواد مخدر مي گردد كه اين خود عواقب جبران ناپذيري به دنبال دارد.
۱۴-ناکامیها
ناكامي در برخورد با موانعي كه سد راه پيشرفت مي شوند بوجود مي آيد. در زندگي تمام افراد شكستها و پيروزيهايي وجود دارد،‌اما برخي از افراد قدرت تحمل شكست را كمتر دارند. بعضي از معتادين در اظهارات خود علل گرايش به مواد مخدر را از دست دادن يكي از عزيزان، يا سرمايه و حرفه،‌يا شكستهاي ديگر بيان داشته اند.
۱۵-روحیه عزلت طلبی
نواقص تربيتي در افراد مانع از آموختن طرز معاشرت با ديگران مي شود لذا نمي توانند در امور جاري زندگي با ديگران ارتباط موفقي داشته باشند. عدم وجود دوست صميمي در زندگي كه شخص قادر باشد باوي روابط عاطفي برقرار سازد و ناراحتيهاي خود را با او درميان بگذارد سبب ايجاد عقده ها و كمبودهاي عاطفي مي گردد. برطبق يك بررسي دانشگاهي ۱۲ درصد پسران و ۱۸ درصددختران گوشه گير هستند و اظهار داشته اند با وجودي كه از تنهايي در رنج اند قادر به برقراري ارتباط دوستانه با ديگران نيستند. بدين ترتيب امكان اينكه براي سرگرمي و پر كردن اوقات تنهايي به مواد مخدر آلوده شوند فراهم مي آيد.
۱۶-اشتباه در ارزیابی قدرت اراده

اغلب افرادي كه شناخت كاملي از خود ندارند يك سري توهمات و تصورات غير واقعي از نيروهاي جسمي و رواني خود داشته و خود را قادر به حل مشكلات غير ملموسي مي دانند كه در جريان آن واقع نيستند. بدين ترتيب نيروي اراده خود را برتر از آنچه كه هست و ترك اعتياد را بسيار ساده تصور مي كنند و براي اثبات قدرت شخصيت و اراده خود ابتدا به مصرف مواد مخدر پرداخته و سپس سعي در ترك آن مي كنند. ولي بعداً متوجه مي شوند كه ترك اعتياد شان بدان سهولت كه فكر مي كرده اند نيست، چون نيرو و تواناييهاي آنها به علت تأثيرات ماده مخدر و يا ساير عوامل تضعيف شده است.
گاهي ظاهراً براي مدتي كوتاه به ترك اعتياد موفق مي شوند ولي ديري نمي گذرد كه مجدداً به استعمال ماده اعتيادآور روي مي آورند.
۱۷-بی تفاوتی
عدم علاقه به زندگي كه گاهي در برخي از افراد بوجود مي آيد،‌فعاليت را كاهش مي دهد و مضرات و منافع را براي شخص كم اهميت مي گرداند، بدين جهت زيانهاي مواد اعتياد آور نيز در نظر شخص كم اهميت جلوه مي كنند و به آرامي در دام اعتياد گرفتار مي شوند و لذا برنامه ريزي به منظور ايجاد هدف در زندگي افراد و علاقه مند نمودن آنان براي رسيدن به هدفهاي متعالي نقش مهمي در پيشگيري از اعتياد دارد.
۱۸-استقلال طلبی
در ايامي كه جوانان به بلوغ شخصيتي مي رسند (اين بلوغ اغلب با رشد جسماني و ساير بلوغها توأم است) والدين و اطرافيان قادر نيستند همگام با رشد و تغييرات نوجوان رفتار و نظرات خود را در مورد وي بسرعت تغيير دهند و اغلب به چشم همان كودك سابق به وي نگريسته و مانند گذشته به مراقبت و كنترل وي مي پردازند. نوجوان هم براي به دست آوردن استقلال به عناوين مختلف سعي مي كند اطرافيان را وادار سازد تا براي سلوك با وي روش شايسته تري اتخاذ نمايند. در اين مورد نوجوان گاهي با والدين خود درگيري پيدا كرده و براي رسيدن به استقلال به كارهاي مختلفي دست مي زند. از جمله براي نشان دادن مخالفت خود (يكي از علايم استقلال) به استعمال سيگار يا مواد مخدر روي مي آورد يا گاهي براي آنكه جزو گروهي از بزرگسالان محسوب گردد مانند آنها به استعمال بعضي مواد مخدر مي پردازد.
۱۹-وجود مواد مخدر
وجودمواد مخدر خود مي تواند عامل مهمي در گرايش به اعتياد باشد، مسلماً در صورت نبودن مواد اعتيادآور،‌اعتيادي نيز وجود نخواهد داشت.
۲۰-تغییرات محل جغرافیایی
در اثر مسافرت و يا مهاجرت افراد به مناطقي كه با محل قبلي از لحاظ اوضاع و احوال طبيعي وجوي و شرايط فرهنگي و اجتماعي متفاوت هستند گاهي سازگاري با مناطق جديد به دشواري انجام مي گيرد و طي آن شخص به ناراحتيهاي روحي و عصبي دچار مي شود كه براي رفع آنها ممكن است به استعمال مواد مخدر روي آورد.
۲۱-مهاجرت به روستا
تغيير محل زندگي و مهاجرت به شهرهاي كوچك و روستاها همراه با كاسته شدن تفريحات،‌سرگرميها و امكانات زندگي است و اوقات فراغت بيشتري را فراهم مي سازد،‌بيكاري و عدم امكانات در روستاها و نداشتن يك برنامه مناسب براي زندگي گاهي اوقات سبب مي شوند فرد به سوي مواد مخدر گرايش پيدا كند
۲۲-مهاجرت به شهرهای بزرگ
مهاجرت و زندگي در شهرهاي بزرگ و صنعتي توام با مشكلاتي است از قبيل آلودگي هوا،‌كم شدن كارهاي بدني و تفاوت ارزشها. ساير مشكلاتي هم كه مخصوص اين قبيل شهرهاست فشارهاي عصبي توليد نموده و با رواج بيشتر اعتياد دراين محيطها زمينه براي گرايش به اعتياد فراهم مي گردد.
۲۳-اختلافات فرهنگی
ناراحتيهاي ناشي از تفاوتهاي فرهنگي متوجه كساني است كه به جوامعي با رسوم و فرهنگ كاملاً متفاوت مهاجرت مي كنند. تفاوت ارزشها و معيارها گاهي تا بدان حد است كه آنچه را كه جامعه اي پسنديده مي داند جامعه ديگر نكوهيده مي داند. فرهنگ پذيري امري است كه به دشواري صورت مي گيرد و متناسب با سن ،‌انعطاف پذيري شخصي و موقعيتهاي مختلف احتياج به مدت زمان طولاني دارد. در اين مدت فرد قادر نيست مانند ديگران ناملايمات و فشارهاي عصبي را از طريق تخليه هيجانات و عواطف به كمك روابط اجتماعي و امكانات موجود ميسر سازد. لذا ناراحتيهاي ناشي از اين موارد ممكن است به پناه بردن به اعتياد منجر گردد.

۲۴-تفاوتهای فردی
مي دانيم كه افراد از نظر شخصيتي و روحي تفاوتهايي دارند لكن اختلافات آنها تا آن حدي است كه همگي مي توانند در كنار هم زندگي كرده و اجتماعي را تشكيل دهند. هرگاه اختلافات فردي تا بدان درجه مي باشد كه شخص نتواند با اجتماع داد و ستد و روابط معمولي برقرار سازد، سرانجام به انزوا كشيده مي شود. تمام افراد گوشه گير مخصوصاً نوابغ، مشاهير و دانشمندان با اختلافاتي كه با اجتماع خود دارند از يك معاشرت اجتماعي محروم مي باشند. اجتماع به طرق مختلف مي كوشد تا فرد ناهمرنگ را با خود همسان و هم شكل سازد كه در طي آن فشارها و رفتارهاي ناراحت كننده اي متوجه شخص مي شود لكن اگر برتري فرد براي جامعه مسلم گردد. در اين صورت جامعه سعي مي كند تا خود را با وي هم شكل و منطبق سازد. در اين صورت فرد از مزاياي محبوبيت و شهرت برخوردار مي شود ولي عدم وجود امكانات و شرايط مناسب به فرد امكان نمي دهد تا برتري خود را ظاهر سازد و يا برتري و فاصله وي به اندازه اي است كه جامعه فعلاً قادر به درك و تشخيص آن نيست و ممكن است در آينده به اهميت وي پي مي برد. اين گروه افراد كه اكثريت آنها را نوابغ تشكيل مي دهند،‌از ناملايمات و بي مهريهاي جامعه در رنج بوده و دائم مترصد آن هستند تا به وسيله اي دست يابند تا از اين طريق به آرامش دست يابند و چه بسا ممكن است ندانسته به دام اعتياد گرفتار شوند كه همين امر مي تواند ارزش اجتماعي آنان را در بين مردم از بين ببرد.
۲۵-عدم وجود عقاید دینی
ايمان و عقايد محكم مذهبي مانند تكيه گاهي است كه مومنان را در مقابل ناملايمات و رويدادهاي نامطلوب زندگي در پناه خود مي گيرد. بي ديني و ياداشتن ايمان ضعيف موجب گمراهي است و نداشتن تكيه گاه فرد را آماده مي سازد تا به اعتياد پناه برد.
۲۶-گروههای سودجو
گروههايي كه در امر توزيع و فروش مواد مخدر فعاليت داشته و باندها و شبكه هايي را تشكيل مي دهند براي بالا بردن راندمان فروش به وسايل مختلف اقدام به شيوع اعتياد مي كنند. در بعضي از كشورهاي اروپايي مانند انگلستان براي كاستن قدرت اين عوامل، مواد مخدر را جزء محصولات طبي قرار داده تا بدين ترتيب از شيوع آن تا حدودي جلوگيري شود.
۲۷-گروههای معتاد
هر فرد معتاد مستقيم يا به طور غير مستقيم در شيوع اعتياد تأثير دارد تا زماني كه اعتياد به يك ماده خاص از نظر جامعه اي مطرود است، اكثريت قريب به اتفاق معتادين به طور خود آگاه يا ناخودآگاه مايلند ديگران نيز در مصرف ماده مخدر با
آنها شريك شوند و اعتياد بيش از پيش همه گير و شايع گردد. همچنين در اين زمان كه مواد مخدر كم و بيش به صورت يك مساله اجتماعي محسوب مي شود، اغلب گروههاي جوان بدان رو آورده و به طريق مختلف به گسترش آن كمك مي كنند و در اين ميان فرد تحت تأثير گروه يا براي احراز عضويت در آن ، تشويق و ترغيب به استعمال مواد مخدر مي شود.
۲۸-اعتیاد همسر
معتاد سعي مي كند به عناوين مختلف همسر خود را نيز آلوده سازد. علل و فوايد اين عمل براي معتاد از اين قرار است (۱) جلوگيري از نصايح و سرزنشهاي همسر (۲) جلوگيري از متاركه و جدايي احتمالي (۳) داشتن شريك و همدم براي مواقع استعمال و حالات نشئگي (معتادين علاقمندند كه به تنهايي به استعمال مواد مخدر نپردازند (۴) گاهي معتاد به علت محبتي كه به همسرش دارد مايل است او نيز معتاد شود تا هميشه در كنار او باشد كه در نهايت اين عوامل در نهايت مي توانند در دراز مدت هسته خانواده را متلاشي نموده و اعضاي خانواده را در درياي مشكلات اجتماعي غرق نمايد.

۲۹-اعتياد والدين

اعتياد والدين يا يكي از آنها به مواد مخدر در اولادشان اين تصور را بوجود مي آورد كه اعتياد يك عمل معمولي و از خصوصيات افراد كامل و بزرگسال است. وسايل و مواد مخدر معمولاً در اختيار و دسترس آنهاست و با آشنايي كه به طرز استعمال آن دارندبسهولت بيشتري به اعتياد آلوده مي شوند به همين طريق نيز در بعضي از جوامع كه مصرف مشروبات الكلي در خانواده ها متداول است اعتياد نوجوانان در آينده به سهولت بيشتري صورت مي گيرد.
۳۰-پاشيدگی نظام خانواده

هرگونه خلل كه در سازمان خانواده و روابط عاطفي اعضاي آن بوجود آيد،‌در آينده اطفال تأثير شگفت انگيزي دارد. تضاد فكري و معنوي والدين ،‌كم توجهي آنان نسبت به فرزندان،‌كثرت اولاد، فوت يكي از والدين ياجدايي آنها، زندگي كردن با ناپدري و يا نامادري،‌همگي موجب مي شوند تا كودك در يك محيط عاطفي پرورش پيدا نكرده و از محبت والدين محروم بماند. در يك همه پرسي برخي از معتادين علل گرايش به اعتياد را وضع نابسامان وغير طبيعي خانواده در دوران كودكيشان ذكر كرده اند.
۳۱-بيکاری
بيكاري و نداشتن شغل ، ‌وجود وقت آزاد روزانه، نبودن سرگمي هاي سالم و امكاناتي كه بتوانند وقت و ساعات خالي افراد را پر نمايد شخص را به سوي الكل “ قمار و ساير فسادها سوق مي دهد. ضرب المثل معروف است كه ًبيكاري مادر فسادهاستً زماني كه جامعه اي بافقدان وسايل سرگرم كننده، باشگاهها،‌تربيت بدني و تفريحات سالم روبرو باشد،‌خطر اعتياد براي افراد آن جامعه مخصوصاً كساني كه به عللي بدون شغل و حرفه اند هميشه وجود دارد.
۳۲-شغلهایی که کار بدنی سنگين دارند
كارهاي سنگين و مداوم خستگي مزمني ايجاد مي كنند كه اگر با عدم تغذيه كافي توام گردد منجر به فرسودگي شده و خستگي ضعف جسمي شخص را مستعد مي سازد تا دارويي براي تسكين خود بيابد- مثلاً معمول است كه بعضي از رانندگان براي جلوگيري از خستگي و خواب به داروهاي توان افزا روي مي آورند.
۳۳-شغلهای شبانه

كساني كه در شب كار مي كنند به علتهاي مختلف در معرض فرسودگي جسمي و ناراحتيهاي عصبي بيشتري قرار مي گيرند. گاهي نبودن نور كافي در محل كار و يا يكنواخت نبودن روشنايي و غير طبيعي بودن آن در شخص خستگي و ضعف اعصاب توليد مي كند. استراحت در روز نيز از كيفيت و امتيازات خواب در شب برخودار نيست و خستگي را به طور كامل برطرف نمي سازد. استراحت كردن در روز و خوابيدن در بين اعضاي خانواده و در محيطي كه تمام افراد آن بيدارند مشكلاتي را پديد مي آورد كه شاغل شب كار را به خستگي مزمن و ناراحتيهاي ناشي از كم خوابي دچار مي گرداند. همچنين عده اي نيز براي بيدار نگه داشتن خود در شب مجبور به استفاده از مواد مي شوند.
۳۴-عدم علاقه به حرفه
شغلهاي پر تحرك و بدون استراحت و برعكس شغلهاي يكنواخت و كسل كننده زماني كه مخصوصاً با عدم علاقه شاغل توام گردد ناراحتيهاي عصبي و خستگي جسمي را بدنبال خواهد داشت و چه بسا با گذشت زمان ، فرد به محيط زندگي بي تفاوت و بي علاقه شده و به سوي مواد مخدر گرايش يابد.
۳۵-حرفه هایی که با مواد مخدر در ارتباط هستند
بعضي از شغلها با مواد اعتياد آور سروكار دارند مانند آزمايشگران مواد مخدرو.... كه اينان نيز در معرض خطر مواد مخدر قرار دارند.
۳۶-طبقات مرفه
ثروت و برتري وضع مالي براي طبقات مرفه امكاناتي را فراهم مي سازد كه به حرفه و شغلي كه تمام اوقات آنان را صرف كند نياز ندارد. در نتيجه با داشتن وقت آزاد و وجود امكانات كافي به سرگرميهاي مختلف و خوشگذراني رو مي آورند و يك نوع عادت به لذت طلبي و تشفي بخشيدن به تمايلات و تنوع جويي در آنها بوجود مي آيد و همين خود كمك مي كند تا تمام راهها و وسايل لذت جويي از جمله اعتياد را مورد آزمايش قرار دهند.
۳۷-فقر مالی
همانطور كه فراهم بودن تمام امكانات زندگي گاهي موجب اعتياد و انحراف از مسير عادي زندگي مي گردد، فقر و تنگدستي نيز موجب ناراحتيهاي مختلف گشته از جمله مانع مي شود تا اشخاص بعضي از اميال و غرايز اوليه خود تشفي دهند ،‌در نتيجه فشار ناكاميهاي فوق گاهي از راه اعتياد تخليه مي گردد.
۳۸-وجود ساير عادتها
وجود اعتيادهاي مختلف به معتاد مي آموزد كه فشارهاي روحي حاصله از ناملايمات زندگي را به وسيله مواد مخدر تحمل نمايد. آنگاه كه تحمل دارويي شخص افزايش يابد و يا در زندگي روزمره به فشارهاي عصبي و ناراحتيهاي بيشتري دچار مي گردد با سهولت بيشتر داروهايي را كه داراي اثرات سمي قويتري هستند جايگزين موادمخدر قبلي خود مي سازد. مثلاً از استعمال الكل و حشيش به مرفين و هروئين روي مي آورد، چنانچه بعضي از معتادين به هروئين اظهار داشته اند كه به علت ضعيف بودن قدرت نشئگي دارويي كه در گذشته به استعمال آن مي پرداخته اند ، به هروئين روي آورده اند و اكثريت معتادين به هروئين نيز قبلاً به استعمال حشيش مبادرت مي ورزيده اند.

۳۹-وجود اعتياد قبلی

خطر ابتلا به اعتياد مجدد معمولاً متوجه كساني مي شود كه در زمانهاي دور يا نزديك گذشته به موادي معتاد بوده و آن را ترك كرده اند به طور كلي براي كساني كه قبلاً معتاد بوده اند خطر بازگشت مجدد به اعتياد هميشه وجد دارد.

۴۰-تجويزات پزشکی

به غلط شايع است كه بعضي از پزشكان مصرف مقداري از بعضي از مواد اعتياد آور مانند ترياك و مشروبات الكلي را براي حفظ سلامت و سوخت و ساز بهتر بدن و رفع بعضي از بيماريها مجاز مي دانند. همچنين بعضي از افراد غير متخصص بويژه معتادان مصرف ماده مخدري را براي درمان ناراحتيهاي جسمي و رواني به سايرين توصيه مي كنند و بدين ترتيب گروهي را گرفتار اعتياد مي سازند.
۴۱-منشاء دارويی
استفاده از آرامبخشها،‌قرصهاي خواب و تزريق مسكنها بعد از عمل جراحي و ساير موارد ديگر و همچنين معالجه بيمار با يكي از داروهاي اعتياد آور نيز از علل گرايش به مواد روانگردان بوده كه تقريباً علت اعتياد 5 درصد از معتادين را تشكيل مي دهد. اين گروه از بيماران كه به داروهاي آرامبخش معتاد شده اند چون در آنها وابستگي رواني به دارو ايجاد نشده معمولاً‌با سهولت بيشتري معالجه مي شوند.
۴۲-عامل استعمار
بعضي از كشورهاي امپرياليستي به علل اقتصادي و سياسي به رواج اعتياد در كشورهاي مستعمره خود كمك مي كنند. همانطور كه چين براي ساليان متمادي (قبل از جنگ جهاني) به علت مقاصد انگلستان گرفتار اعتياد شده بود.

۴۳-سهل انگاری دولتها


آزادي بعضي از مواد مخدر در كشورها سبب شيوع و بالارفتن تعداد مصرف كنندگان مي گردد.
۴۴-فراوانی مواد مخدر
آزاد بودن مصرف مواد مخدر و يا وجود قوانين ناقص و استعمال مشروط آن در بعضي كشورها سبب فراواني مواد مخدر و سهل الوصول بودن آن مي گردد. “رابرت دو پوند“ در تحقيقات خود اظهار مي دارد كه 20 درصد از سربازان امريكايي كه درسال 1971 در كشور ويتنام مشغول جنگ بودند به علت اينكه هرويين براحتي در دسترس آنها قرار گرفت در زمان مراجعت به آمريكا دچار اعتياد شده بودند.
۴۵-نقش رسانه هاي گروهي در گسترش اعتياد
رسانه هاي گروهي مهمترين وسيله براي افزايش آگاهي مردم نسبت به زيانهاي مواد مخدر مي باشند. آنها مي توانند به آموزش توده مردم اقدام نمايند و با برنامه هاي بهداشت رواني در تقليل مشكلات روحي آنان بسيار مؤثر واقع شوند و تغييراتي در جهت بهبود اوضاع همه جانبه مردم بوجود آورند. لكن از جهاتي به صورت غير مستقيم موجب اشاعه اعتياد نيز مي گردند.دركتب، جرايد ،‌راديو ، تلويزيون ، سينما و تئاتر،‌مردم به طرق مختلف به شيوه زندگي ، وسايل و امكانات زندگي اشخاصي كه در طبقات مرفه تري قرار دارند آشنا مي شوند . در ماجراهايي كه براي قهرمانان داستان پيش مي آيد. خواننده،‌تماشاچي‌يا شنونده جوان احساس مي كند واقعاً چنين جرياناتي در حال اتفاق افتادن است. با خيالپردازي خود او نيز در كشاكش جريانات شركت جسته تصور مي كند كه وقايع براي خود وي اتفاق مي افتند. و چون خود را در عالم خيال به جاي قهرمان داستان مي انگارد با روش “درون فكني“ از قهرمان تقليد مي كند. لكن سپس متوجه مي شود كه فاقد اتوموبيل ، خانه،‌لباس و ساير لوازم و امكاناتي است كه قهرمان در طول جريان ماجرا از استفاده مي كرده است و به طور كلي متوجه مي شود از بسياري از امكانات زندگي محروم است. رسانه هاي گروهي با تبليغات تجارتي خود مستقيم و غير مستقيم احساس احتياج را در فرد بوجود مي آورند و عدم امكانات فراهم نمودن آنها انگيزه ارضا نشده را بر ساير كمبودها مي افزايد و ناكاميها و فشارهاي عصبي را افزايش مي دهد و درنهايت او را به سوي مصرف مواد مخدر سوق مي دهد.


۴۶-آموزش و پرورش و گسترش اعتياد

آموزش و پرورش هاي معمول با ناديده گرفتن خواسته هاي كودكان و نوجوانان و با نواقص و نارساييهايي كه دارند بين مربيان و متعلمين فاصله ايجاد كرده و آنها را از هم جدا مي سازند. پرورش دهندگان اكثراً همان طريق و شيوه اي را كه در مدت تحصيل نسبت به آنها معمول داشته اند و مورد قبول آنها قرار گرفته است براي تربيت و پرورش شاگردان خود نيز بكار مي برند. سعي آنها براين است كه از شاگردان به وسيله تعليم و تربيت فردي بسازند كه در آينده شبيه به آنچه كه خود اينك هستند بشوند. همانطور كه دوران تحصيل و زمان گذشته در نظر مربيان محو گرديده است،‌به زمان حال كودكان وقعي نگذاشته و به آنان چنان مي نگرند كه گويي چنين دوراني جزيي از زندگي واقعي آنان نبوده و بايد با يادگيريهاي مختلف سپري شود. ولي مربي بايد شخصيت كودك را چنانكه هست بپذيرد و به آن احترام بگذارد و براي مشكلات و چگونگي زندگي فعلي وي اهميت بسيار قائل شود و با احترام متقابل كششي در متعلم براي آموختن بوجود آورد. به كمك يك آموزش و پرورش صحيح و حتي و به وسيله پرورش و رشد شخصيت كودكان است كه مي توان از كج خوييها و انحرافات بعدي آنان جلوگيري نموده و راههايي را كه به اعتياد منتهي مي گردد از همان ابتدا به كمك پرورش دهندگان مسدود ساخت.
۴۷-- نقش ورزش در جلوگيري از اشاعه اعتياد
تعادل و سلامت جسماني وابسته به تحرك و ورزش است. زندگي يكنواخت و كم تحرك دركار دستگاههاي گردش خون ،‌گوارش ، تنفسي، اعصاب و اعضاي ديگر خلل وارد آورده و بازسازي و سوخت ساز در سلولها را كاهش مي دهند. از آنجا كه جسم و روان در ارتباط مستقيم مي باشند،‌ضعفهاي جسماني ناراحتيهاي رواني را بدنبال خواهند داشت و عدم تعادل جسماني و رواني حاصله چه بسا كه زمينه را براي گرايش به اعتياد در شخص فراهم سازد. كمبودها و نارساييهايي كه در تربيت بدني،‌آموزشگاهها و باشگاههاي اغلب كشورها وجود دارد،‌ مانع از تشويق و گرايش نوجوانان به ورزش مي گردد.

 
comment نظرات ()